• Korenbloem plant, Centaurea cyanus, iconische akkerbloem

    Gepost in Overige planten - Geupdated: - Gepubliceerd:

    Onze bekende blauwe Korenbloem, het onkruid met blauwe bloemetjes, is een van meest iconische planten uit de Nederlandse en Belgische koren- en bloemvelden. Waar komt de Korenbloem vandaan, welke gebruiken en symboliek kent de Korenbloem en hoe en wanneer moet je Korenbloem zaaien.

    Tags/labels: RobsTuinplanten

    Korenbloem of koornbloem

    De Korenbloem is een eenjarige, soms tweejarige,  plant uit de composietenfamilie (Compositae). De twintig tot tachtig centimeter lange koren bloem groeit vanuit vertakte stengels die zijn voorzien van smalle, lancetvormige bladeren. Zowel de stengels als de bladeren zijn behaard. De bloeitijd van de Korenbloem loopt van juni tot en met september. De tweeslachtige bloemen bestaan uit een kopje met prachtige paarse meeldraden en daaromheen kleine trompetvormige bloempjes. Hoewel de kleur hemelsblauw is, komen er veel spontane kleurmutaties voor van wit tot paars. Na de bloei verschijnen dopvruchtjes. 

    753b4118424c379764ca93b57bb69eb8_medium.

    De hemelsblauwe bloemen tussen de granen vormen voor toeschouwers een geweldig spektakel. Voor de boeren waren zij in vroegere tijden een pest omdat sikkels en zeisen er bot van werden. In de intensieve landbouw is er helaas geen ruimte meer voor Korenbloemen. 

    Korenbloem inheems

    De korenbloem wordt beschouwd als een inheemse plant. De plant stamt echter niet uit deze streken maar is met de komst van de landbouw en haar granen uit Zuidwest-Azië vele duizenden jaren geleden naar Europa gekomen. 

    Gebruik van de Korenbloem

    De Korenbloem wordt al vanuit de oudheid gebruikt vanwege haar medicinale eigenschappen. De anthocyanen, de blauwe kleurstoffen in de Korenbloemen hebben sterke ontstekingsremmende eigenschapen en bevatten tal van antioxidanten. Korenbloem wordt mede daarom gebruikt als oogwater bij ooginfecties en vermoeide ogen. In Frankrijk heeft de Korenbloem de bijnaam Cassé-lunettes, vrij vertaald ‘brillen-breker’ want na gebruik van Korenbloem voor je ogen heb je de bril niet meer nodig. 

    De blauwe bloempjes kunnen gebruikt worden in salades. Ook worden ze al eeuwenlang gebruikt of stoffen mee te kleuren. In kruidenthee ’s worden de bloempjes van de Korenbloem ook gebruikt, onder meer in de Lady Grey thee van Twinings of London. 

    Etymologie Centaurea cyanus

    De geslachtsnaam Centaurea is geleid van het Griekse ‘centaur’, half mens, half paard . Volgens de Griekse mythologie werd de centaur Chiron, zoon van Kronos en Philyra genezen van een wond met behulp van het sap van een Centaurea soort, nadat Hercules hem met een giftige pijl geraakt had. De soortnaam ‘Cyanus’ is waarschijnlijk afgeleid van het Griekse ‘Kyaneos’  dat donkerblauw betekent en slaat op de kleur van de bloemen. Een andere verklaring is dat de soortnaam is afgeleid van het eveneens Griekse ‘kyanos’, de bekende blauwe steen lapis lazuli.

    Betekenis korenbloem

    De Nederlandse naam Korenbloem verwijst naar het feit dat ze voornamelijk in akkers is te vinden tussen koren en andere granen. De Korenbloem kent tal van lokale namen zoals Blauwkwastje, Blauwe roggebloem, Geuzenbloem, Kaorebloom, Keizersbloem, Roggeblom en Tremse. In het Frans heet de Korenbloem Centaurée Bleuet, in Duitsland noemen ze haar Kornblume en in het Engels Cornflower.

    Korenbloem zaaien

    Korenbloemen in vanaf april buiten tot en met mei worden uitgezaaid in de volle grond. Door het zaaien te spreiden bloeien ze gedurende langere tijd. Zaai ze op de grond en hark ze dan licht onder het oppervlakte. Binnen twee weken ontkiemen de zaden . Binnenshuis kunnen ze al eerder worden gezaaid. Begin maart is een prima tijd.

    Let op: zaad van een korenbloem verliest zijn kiemkracht binnen enkele jaren. Let daarom goed op de datum van de pakjes zaad en koop het alleen in het jaar dat je de Korenbloem wil zaaien. 

    Symboliek van de Korenbloem

    Wie heeft nooit de prachtige blauwe Korenbloem bewondert in een veld met koren? Deze bloem was het symbool van een nieuwe oogst is onderdeel van vele tradities en symboliek. 

    Voor de oude Egyptenaren was de Korenbloem zo belangrijk dat ze gebruikt werden bij het balsemen van lichamen. Zo zijn er Korenbloemen gevonden in het graf van Toetanchamon. Het blauw van de korenbloem was heeft namelijk dezelfde kleur als de heilige lotus en ze was symbool voorleven en vruchtbaarheid. 

    Voor de oude Grieken was er eerder genoemde de mythe van de centaur Cyanus waar de Korenbloem een wond gemaakt door een pijl met gif van de slang Hydra genas. Later werd de Korenbloem daardoor een symbool van het verslaan van de duivel. 

    64f337079ed45c3ae5a4395eb7936b82_medium.

    In het oude Engeland droegen meisjes een Korenbloem in hun knoopsgat om aan te geven dat ze beschikbaar waren voor de huwelijksmarkt. De plant kreeg daarom de bijnaam ‘Bachelor’s Button’ of ‘vrijgezellen knoop’. 

    Voor Christenen was de Korenbloem vanwege haar blauwe kleur een symbool van de hemel en een symbool van de maagd Marie die altijd in blauwe kleding wordt afgebeeld. Korenbloem is ook een vast onderdeel van een zogenaamde kruidwis. Op Maria Hemelvaart, 15 augustus, vindt de wijding van de kruidwis in de katholieke kerk plaats. Engelen worden soms afgebeld met guirlandes van korenbloemen. 

    a74c1937b3015f43024d91e3bfb2b82f_medium.

    Sedert 1968 is de Korenbloem de nationale bloem van Estonia en symboliseert het dagelijks brood.  In Frankrijk is de Korenbloem een symbool van de veteranen zoals de anjer in Nederland. Ook in Duitsland is de Korenbloem een van de nationale bloemen. 

    Korenbloem kopen

    Het zaad van de Korenbloem is verkrijgbnaar in webshops en soms ook in tuincentra. Heel mooi zijn:

    • Centaurea cyanus, echte wilde Korenbloem
    • Centaurea cyanus 'Black boy', dubbelbloemig donkerpaars
    • Centaurea cyanus 'Blue boy', dubbelbloemig blauw
    • Centaurea cyanus 'Tom Pouce Pink', dubbelbloemig roze
    • Centaurea cyanus 'Tom Pouce White', dubbelbloemig wit
    • Centaurea cyanus, 'Red Boy', dubbelbloemig rood

    De Korenbloem

    De bloem is noodeloos in ’t Koren, en nochtans,

    Daer’s geen weerleggen aen, sy geeft de Tarw een’ glans

    Is ’t Onkruyd, ’t is van ’t best, ’t is vriendelick,’t is fijn

    ’t is zoet en schadeloos, en niet min als fenijn.”

    Constantijn Huygens, Kooren-bloemen (1672)

  • End of content

    No more pages to load